ÇAYKUR’un günlük yaş çay işleme kapasitesi, yapılan yatırımlarla 6 bin 650 tondan 9 bin 250 tona yükseldi. Kurumun Genel Müdürü Yusuf Ziya Alim, TBMM Kamu İktisadi Teşebbüsleri Komisyonundaki sunumunda üretim, alım, satış ve mali durum hakkında bilgi verdi. Görüşmelerin ardından ÇAYKUR’un 2023 ve 2024 yıllarına ilişkin hesapları ibra edildi.
Trabzon Çay Üretiminde Yer Alıyor
Alim, Türkiye’de çay tarımının Doğu Karadeniz’de Artvin, Rize ve Trabzon ile kısmen Giresun ve Ordu’yu kapsayan 793 bin dekarlık alanda, yaklaşık 205 bin üretici aile tarafından yapıldığını söyledi. ÇAYKUR’un yaş çay fabrikası sayısının 46’dan 49’a çıkarıldığını belirten Alim, kurumda ayrıca bir çay paketleme fabrikası, ana tamir fabrikası ve Atatürk Çay Araştırma Enstitüsü bulunduğunu aktardı. ÇAYKUR’un Türkiye’nin en büyük çay sektörü kuruluşu olduğunu ve paketli çayını 100’ün üzerinde ülkeye ihraç ettiğini de ifade etti.
Kapasite artışının, çay rekoltesindeki yükselişe yanıt vermek amacıyla yapılan yatırımlar doğrultusunda gerçekleştiğini kaydeden Alim, sezon boyunca her gün 3 bin 50 ton daha fazla çayın işlenebileceğini bildirdi. Bu artışın, üreticilerin özel firmalara karşı korunmasına katkı sunduğunu söyledi. Randımanı artırmaya yönelik tedbirlerle son 20 yılın ortalaması yüzde 18,88 iken son altı yılda yüzde 19,44’e, 2025’te ise yüzde 19,62’ye ulaştı. Alim, bu farkın 1 milyon 483 bin kilogram kuru çaya karşılık geldiğini belirtti.
Yaş Çay Alımları Ve Satış Hedefleri
Alim’in verdiği bilgiye göre, geçen yıl 823 bin ton yaş çay alımı karşılığında üreticilere 21 milyar 400 milyon lira ödendi. Budama tazminatı eklendiğinde toplam ödeme 23 milyar 271 milyon liraya çıktı. Organik üretim yapılan 36 bin dekarlık havzadan 34 bin ton çay satın alınırken, dekar başına 14 bin lira üzerinden toplam 469 milyon lira organik çay fark ödemesi yapıldı. Üretici ödemelerinin, alımı takip eden ayın sonunda gerçekleştirildiği belirtildi.
Bu yılın kampanya döneminin büyük ölçüde tamamlandığını aktaran Alim, üç sürgün sonunda üreticilerden yaklaşık 730 bin ton yaş çay alınmasının beklendiğini söyledi. ÇAYKUR, 2025’te 161 bin ton tasnifli çay üretti; ihracat dahil yıl sonu kuru çay satışı 132 bin ton oldu. Bu yıl eylül sonu itibarıyla 65 bin ton kuru çay satılırken, yıl sonu hedefi 130 bin ton ve üzeri olarak açıklandı.
Soğuk çay markası Didi, geçen yıl ihracat dahil 153 milyon litreyle en yüksek satış rakamına ulaştı. Bu yıl eylül sonuna kadar 127 milyon litre satış yapıldığını belirten Alim, yıl sonu hedefinin 200 milyon litre olduğunu bildirdi. ÇAYKUR Su Projesi kapsamındaki doğal mineralli suyun damacana, cam şişe ve bardak çeşitleriyle satışa sunulduğunu söyleyen Alim, yıl sonu için 20 milyon litre satış hedefi verildi.
Budama Ödemeleri Ve Mali Durum
Geçen yıl 176 bin üreticinin 70 bin dekar çaylık alanı budandı; bunun karşılığında 1 milyar 872 milyon lira tazminat ödendi. Alim, suyun ilgili yönetmeliklere uygun üretildiğini ve dolumunun yapıldığını da aktardı.
ÇAYKUR’un 2025’te yaş çay ödemeleri için kullanılan banka kredilerinin geri ödemelerine yönelik 3,1 milyar lira faiz ödediğini belirten Alim, sıkı tasarruf ve maliyet politikalarıyla son yıllarda yüksek faaliyet kârlılığı seviyelerine ulaşıldığını söyledi.