Ortahisar Ziraat Odası Başkanı Mustafa Bekar, çürük, bozuk, hastalıklı ya da kalite kriterlerini karşılamadığı için değerlendirme dışında kalan fındığın ekonomik değerinin yaklaşık 14 milyar TL’ye ulaşabileceğini söyledi. Bekar, üreticinin ürününü düşük fiyatla elden çıkarmak zorunda kalmasını önleyecek yeni bir alım ve destek sistemi kurulması çağrısı yaptı.
Kalite kaybının ekonomik büyüklüğü
Türkiye’nin dünya fındık üretiminde önemli bir konumda olduğunu belirten Bekar, üreticilerin yalnızca fiyat ve verim sorunlarıyla karşılaşmadığını, kalite ölçütleri nedeniyle alıcı bulamayan ürünlerin de önemli bir sorun oluşturduğunu ifade etti. Mevcut alım kriterlerinin üreticilerin gerçek koşulları dikkate alınarak yeniden değerlendirilmesi gerektiğini kaydetti.
Bekar’ın verdiği örneğe göre, yaklaşık 700 bin tonluk üretimin yüzde 10’unun çürük, bozuk veya farklı nedenlerle kalite kaybına uğradığı varsayılırsa, ortaya 70 bin tonluk ürün çıkıyor. Bu miktarın 70 milyon kilogram olduğunu belirten Bekar, kilogram başına ortalama 200 TL üzerinden yapılan hesaplamanın yaklaşık 14 milyar TL’lik ekonomik büyüklüğe karşılık geldiğini söyledi.
Üretici düşük fiyatla satışa yöneliyor
Kalite nedeniyle ürününün tamamını değerlendiremeyen üreticinin elindeki malı serbest piyasaya götürmek zorunda kalabildiğini aktaran Bekar, bu durumda fındığın gerçek ekonomik değerinin çok altında fiyatlarla el değiştirebildiğini ve üreticinin zararının artabildiğini dile getirdi. Ona göre konu, yalnızca az miktarda ürünün değerlendirilmesi değil; milyonlarca kilogram fındığın ve milyarlarca liralık değerin üreticinin elinden çıkması.
Bekar, fındık üretiminin gübre, ilaç, işçilik, budama, bakım, hasat ve taşıma gibi pek çok maliyet içerdiğini hatırlattı. Devletin sorumluluğunun yalnızca alım fiyatı açıklamakla sınırlı kalmaması gerektiğini belirterek, ekonomik olarak değerlendirilebilecek ürünün mümkün olan en yüksek bölümünün üretici lehine ekonomiye kazandırılmasını istedi.
Ayrı değerlendirme mekanizması önerisi
Bekar’ın önerileri arasında, kalite ölçütleri nedeniyle alıcı bulmakta güçlük çeken ürünler için farklı bir değerlendirme sistemi kurulması yer aldı. İnsan gıdası olarak kullanılamayacak fındığın uygun alanlarda ekonomik değere dönüştürülmesini sağlayacak yöntemler geliştirilmesini de istedi. Ayrıca üreticinin düşük fiyatla satışa mecbur kalmasını önleyecek mekanizmalar kurulması ve alım koşullarının üreticinin gerçek şartlarına göre gözden geçirilmesi çağrısında bulundu.
Üreticilerin yıllarca emek verdikleri ürünlerin kalite gerekçeleriyle yok pahasına satılmasını istemediğini belirten Bekar, destek ve çözüm beklentisini dile getirdi. Fındıkta kaybın yalnızca ürünle sınırlı olmadığını; üreticinin emeği ve gelirinin yanı sıra ülke ekonomisinin milyarlarca liralık değerinin de etkilendiğini söyledi. Bekar, her kilogram ürünün ekonomik değere dönüşmesine yönelik yeni ve üretici lehine mekanizmalar oluşturulmasını istedi.