Edgar Allan Poe’nun 1829’da yayımlanan “Al Aaraaf” şiirinde Trabzon’dan dönemin Batı dünyasında kullanılan “Trebizond” adıyla söz ediliyor. Şiirin ilgili dizelerinde çiçek, bal ve arılar anlatılırken, bölgeyle özdeşleşen deli bal hikâyesini çağrıştıran unsurlar da yer alıyor.
Şiirde Trebizond adı iki kez geçiyor
Korku, gizem ve gotik edebiyatın öncü isimleri arasında gösterilen Amerikalı şair ve yazar Poe, gençlik döneminde kaleme aldığı şiirde Trabzon’u “Trebizond” olarak anıyor. Şiirin 1831 tarihli baskısında bu adın iki kez geçtiği belirtiliyor. Poe’nun gençlik döneminin önemli eserlerinden “Al Aaraaf” 1829’da yayımlandı; söz konusu bölüm sonraki baskılarda da korundu.
Şiirin ilgili kısmında Trabzon’un adı bir çiçekle birlikte anılıyor. Poe, çiçeklerden gelen balın baş döndürücü tatlılığına değinirken arıların çılgınlıkla ve alışılmadık düşlerle ilişkilendirilen bir hâle sürüklendiğini aktarıyor. Metinde yer alan İngilizce ifadeler arasında “deliriously sweet” ve “madness” sözleri de bulunuyor.
Dizeler deli bal anlatısını akla getiriyor
Şiirde çiçek, bal ve arılar üzerinden kurulan anlatım, Trabzon ve Doğu Karadeniz’le özdeşleşen deli bal hikâyesini akla getiriyor. Özellikle ormangülü türlerinden nektar toplayan arıların ürettiği bal, grayanotoksin içeriyor. Fazla tüketildiğinde baş dönmesine ve farklı fizyolojik etkilere yol açabilen bu bal, antik çağlardan itibaren çeşitli tarihî anlatılarda yer aldı.
Poe’nun dizelerinde çiçeklerden süzülen balın arılar üzerindeki sıra dışı etkisi anlatılıyor. Şiirin 1831 tarihli baskısında da yer alan bu bölüm, kentin doğal özelliklerine yönelik bir göndermeyle ilişkilendiriliyor.
Poe’nun gençlik dönemi eserinde Trabzon
1809’da doğan ve 1849’da hayatını kaybeden Poe, şiiri 20’li yaşlarında kaleme aldı. Edgar Allan Poe Society kayıtlarına göre eser, 1827-1829 yılları arasında şekillendirildi ve 1829’da yayımlandı. “Al Aaraaf”, Trabzon’u anmasının yanı sıra yazarın gençlik dönemindeki mitoloji, astronomi ve farklı coğrafyalara ilgisini de yansıtan eserler arasında gösteriliyor.
Poe bugün özellikle gotik hikâyeleri, “Kuzgun” şiiri ve polisiye edebiyatın gelişimine katkısıyla tanınıyor. Trabzon ise şiirde yalnızca bir şehir adı olarak değil; çiçekleri, balı ve arılar üzerindeki etkisiyle birlikte yer buluyor. Böylece kentin deli bal kültürü, 19. yüzyılda yayımlanan şiirin dizelerinde de anılıyor.